Informační centrum Olomouc


Jesteś tutaj:
Provozní doba po-ne 9.00-19.00

Geologia, geomorfologia, klimat

Morawy Środkowe są obszarem sięgającym okręgu Ołomuńca, Přerova i Prostějova. Cały teren jest przeważnie równinny i pagórkowaty, na zachodzie i północy ograniczony wyżynami. Główną rzeką jest Morawa, która odprowadza większość wody do Dunaju i Morza Czarnego. Tylko północno - zachodnia cześć okręgu ołomunieckiego leży w dorzeczu rzeki Odry i należy do basenu Morza Bałtyckiego.

Teren ma różnorodną historię geologiczną i leży na rozwidleniu Masywu Czeskiego i Karpat Zachodnich. Na zachodzie występują skały Masywu Czeskiego w tworach tektonicznych wyżyn Drahańskiej i Zábřežskiej. Rozwój geologiczny na terenach ołomunieckich przebiegał na częściowych płytach tektonicznych, które są ograniczone wyraźnymi załamaniami (tzw. Ruchome pasmo Hané). Centralna płyta jest nazwana Doliną Górnomorawską. Najbardziej wysunięta na wschód część regionu była formowana przez pierwsze i trzecie fałdowanie górskie. W całym regionie są widoczne pozostałości po zalaniu morza prezentujące się jako nie uwarstwione osady różnego rodzaju (iły, piaski, żwiry) wypleniające Dolinę Górnomorawską, Vyškovską i Bramę Morawską. Na północy sedymentacja morska zaczęła się górach pierwszorzędowych i szereg skał został z czasem zmieniony. W zachodniej i centralnej części jest widoczna sedymentacja morska gór pierwszorzędowych w wapieniach.

Od młodego trzeciorzędu teren został wyraźnie połączony z rozwojem geologicznym Karpat Zachodnich. Pod wpływem fałdowania alpejskiego doszło do powstania wyraźnego zagłębia, przez które na tereny Ołomunieckie od południowego zachodu przenikało morze. W czasie czwartego fałdowania na procesy geologiczne był wyparty wpływ ruchów tektonicznych głównych płyt terenu i intensywnych faktorów klimatycznych poszczególnych epok lodowcowych.

Na okrajach Doliny Górnomorawskiej powstawały w ujściach rzek i potoków rozległe kałuże muliste. Z epokami lodowcowymi i okresami między nimi łączy się przede wszystkim powstanie lessów, które pokrywają znaczną część Doliny Górnomorawskiej. Do tworów czwartorzędowych należą również miejsca względnie dużych złóż zboczy i błoni oraz horyzontów glebowych.

Najbardziej charakterystyczną strukturą geomorfologiczną jest zapadlina rowowa Doliny Górnomorawskiej z umiarkowanie pofalowaną nizinną rzeźbą terenu. Ta ostro kontrastuje ze stromymi złamaniami zbocz Niskiego Jesenika na północnym wschodzie i prawie niedostrzegalnie jest oddzielona od Wyżyny Zábřežskej na północnym zachodzie. Najbardziej wyrazisty złamany stok Niskiego Jesenika przecina głęboka dolina lewostronnych dopływów Morawy (Bystřice, Potok Bělkovicki). Dolina Bystřicy jest warta uwagi z geomorfologicznego punktu widzenia, gdzie w jej stromych zboczach doszło do powstania licznych palisad lodowcowych i kamiennych prądów (Park Przyrodniczy Kamienne prądy pod Domašowem).

Naprzeciw temu Wyżyna Beska nie jest wobec Dolin Górnomorawskiej wyraźniej ograniczona i nawet prawostronne dopływy Morawy się tak ostro nie przecinają w teren. Jej częścią są warte uwagi obszary krasowe - kras Mladečski a Javořičski, które powstały na wapieniach dewońskich. Oprócz oddziałującej naciekowej ozdoby pojawiają się tu inne zjawiska krasowe np. źródła pod Řimicami, brama skalna Skamieniały Zamek i zawalony otwór Zátvořice.

Mały teren krasowy s kilkoma z rozwinęła się między Grygovem a Krčmaní. Kolejnym wyraźnym obniżeniem genezy tektonicznej jest Brama Morawska. Również jej umiarkowanie falowana nizinna rzeźba terenu kontrastuje ze stromymi zboczami okolicznych struktur płytowych Niskiego Desenika. Załamane zbocze oddzielające właśnie te dwa twory geomorfologiczne ostro przecinają prawostronne dopływy potoku Bečvy. Bardzo ciekawe jest skupisko palisad lodowcowych, znane pod turystyczną nazwą Potštátskie skalne miasto. Granicami południowo-wschodnimi Bramy Morawskiej tworzy struktura płytowa Maleník. Jego najwyższe partie między Lipníkem nad Bečvą a Hranicami tworzy płaski grzbiet, na którym znajdziemy główny punkt terenu - ruiny Helfštýna. Częścią Maleníku jest także Kras Hranicki, którego największą atrakcją turystyczną są Zbrašovskie jaskinie aragonitowe z wieloma niezwyczajnymi zjawiskami krasowymi a Przepaść Hranicka, która jest na razie najgłębsza w Czechach.

Nowożytna antropogenna rzeźba terenu związana jest zwłaszcza w wydobyciem surowców mineralnych - pozostałości sztolni, jam kopalnianych i odlewni, ślady po sobie pozostawiło wydobywanie żwiru i surowców ceglanych (sztuczne jeziora), kamienia budowlanego, wapieni i piasku budowlanego, Bardzo problematyczne są kamieniołomy wapienne na terenach Přerovska, które znajdują się w bliskim sąsiedztwie wielu istotnych terenów chronionych.

Klimat

Region znajduje się według makroklimatycznej regionalizacji we wszystkich strefach klimatycznych, tj. ciepłej, średnio ciepłej i zimnej, Przejście między poszczególnymi podstrefami jest uwarunkowane zmieniającą się wysokością nadmorską, dowodem czego są średnie wartości i system głównych charakterystyk klimatycznych temperatury powietrza i opadów atmosferycznych. Najcieplejszym i obecnie najbardziej suchym terenem jest część należąca do Doliny Górnomorawskiej.

Na odwrót najchłodniejsze i najbardziej wilgotne są partie położone najwyżej na zachodnim zboczu Niskiego Jesenika. Zmienność klimatu można z tego punktu widzenia charakteryzować jako od długiego, ciepłego i suchego lata z bardzo krótkim okresem przejściowym z ciepłej do umiarkowanie ciepłej wiosny i jesieni, krótką umiarkowanie ciepłą temperaturą, suchą do bardzo suchej zimy z bardzo krótkim trwaniem pokrywy śniegowej aż po klimat, które odznacza się bardzo krótkim latem umiarkowanie chłodnym z wilgotnym, długo okresem przejściowym z umiarkowanie chłodną wiosną i umiarkowaną jesienią, długą zimą, umiarkowanie wilgotną z długim trwaniem pokrywy śniegowej.

Adresa a kontakt


Horní náměstí (podloubí radnice)
779 11 Olomouc